​Op een druilerige dinsdagochtend bel ik aan bij het kantoorpand van het Rijksmuseum. Eenmaal binnen moet ik schoenen met stalen neuzen en een reflecterend hesje aantrekken en een knalgele helm opzetten. Charmant is anders, maar ik krijg wel een rondleiding door het in verbouwing zijnde Rijksmuseum. En dat is een bijzondere ervaring.


Medewerker van het Rijksmuseum Amber van der Chijs neemt me mee door het gigantische complex waarin vanaf 2013 het verhaal van de Nederlandse kunst en geschiedenis wordt verteld aan de hand van zo’n 8000 (kunst)objecten. Als eerste krijg ik het gigantische Atrium te zien dat ontworpen is door de hoofdarchitecten van de renovatie Cruz y Ortiz uit Sevilla. De twee binnenhoven waarin het Atrium zich bevindt, waren voor de verbouwing nog helemaal volgebouwd met kleine tentoonstellingszalen en kantoren. Ze zijn weer deels in oude staat teruggebracht en vormen nu een entree-, café- en winkelruimte. Hierdoor doet het aan als een verlengstuk van het Museumplein. Via een doorgang dat onder het fietspad doorloopt, zijn de hoven met elkaar verbonden. En dit betekent inderdaad dat de passage met het fietspad, die het Museumplein met de Stadhouderskade verbindt, straks weer helemaal terug is.


1869
De passage in verbouwing. Foto door Arie de Leeuw

Vanuit het Atrium gaan we door naar de Voorhal. Om daar te komen moeten we wel over een paar dikke buizen heen stappen die een enorme hoeveelheid lucht uitstoten; de renovatie is nog in volle gang. De statige hal is in oorspronkelijke staat hersteld en er ligt zelfs een imitatie van de vroegere mozaïekvloer.

1871
Eregalerij. Foto door Arie de Leeuw

Na wat gesjor aan een deur kunnen we de Eregalerij betreden waar straks de hoogtepunten uit de collectie komen te hangen. Tijdens college heb ik meerdere malen afbeeldingen gezien van de zaal door de jaren heen - van wanden overvol met decoraties en met sierlijke gordijnen tot witgekalkte muren met zo min mogelijk versieringen zodat alle aandacht naar de kunst uit zou gaan. De grote zaal ziet er subtiel en rustgevend uit; mooie details aan het hoge plafond en de zuilen, en een rustige grijstint in de kabinetten waar de schilderijen straks te vinden zijn. Hoewel veel van de oorspronkelijke decoraties weer terug zijn, wordt er niet volledig teruggekeerd naar de bedoelingen van de oorspronkelijke architect Cuypers.

‘Het idee is niet terug naar Cuypers, maar verder met Cuypers’, aldus Amber.


Nadat we nog wat ruimtes hebben bekeken, lopen we door de fietspassage naar buiten. Daar staan we stil bij het nieuwe Aziatische paviljoen dat ook door de Spanjaarden is ontworpen. Ik vind het fantastisch. De vormgeving sluit totaal niet aan bij de vormgeving van het oude hoofdgebouw, maar dat contrast geeft het geheel juist een bepaalde spanning. De kartelvormige muur met grote glaswand heeft alles te maken met het zonlicht, waarover in dit filmpje meer.


Na de opening volgend jaar wordt in het Rijksmuseum de vaderlandse (kunst)geschiedenis eindelijk weer in zijn volledigheid getoond. Ik kijk ernaar uit om door de zalen te kunnen lopen, en hoewel ik nooit gebruik heb kunnen maken van het fietspad dat onder het museum doorloopt, ben ik blij dat straks te kunnen doen. Ook al is het geen museaal object, naar mijn mening hoort het wel bij onze geschiedenis.